Besin Etiketlemede Küresel Güncellemeler, 2018: Etiketleme Konusu Nerede?

ultra işlenmiş besinler


Brüksel, 19 Temmuz 2018 – Besin etiketlemede küresel güncellemeler 2018 raporunda, konunun bugünkü durumu hakkında geniş ve kapsamlı bir değerlendirme sunuyor. Avrupa Gıda Bilgi Konseyi (European Food Information Council-EUFIC), bu raporda Landmark Council ve dünyanın dört bir yanından çok sayıda beslenme kuruluşuyla iş birliği içinde aşağıdaki sorulara yanıt arıyor.

• Temel besin etiketleme konusunda bugüne kadar kabul görmüş veya hazırlığı devam eden girişimler neler?

• Bu girişimlerin işleyişi nasıl? Nasıl işliyor ve paydaşlar nasıl değerlendiriyor?

• Konu hakkında tartışmalar, araştırmalar ne söylüyor?

2018 raporundan öne çıkanlar

Besin etiketleme girişimleri hem kamuda hem de sektörde küresel ölçekte yayılmaya devam ediyor. Asya-Pasifik bölgesinde etiketlerde yıldız ve pozitif logolar kullanılırken, Güney Amerika ülkeleri ise sağlık uyarılarını tercih ediyor. Batı Avrupa trafik ışıkları modelini kullanırken Asya, Afrika, Kuzey ve Doğu Avrupa’da ise pozitif logoların kullanımı tercih ediliyor.

• Besin etiketleme politikaları bilime dayanmalıdır. Temel soru, tüketici için uygun ve anlam ifade eden beslenme bilgileri besin etiketlerine nasıl yer almalıdır? Böylelikle motive olmuş tüketiciler diyetlerini geliştirme üzerine istekli davranabilirler. Araştırmacılar ve paydaşlar, tüketicilerin dengeli beslenmelerine yardımcı olacak besin seçimleri yapmaları konusuna ilgi göstermektedir. Bu perspektifte önemli olan ise diyetin tamamıdır, tek bir besin veya ürün değildir.

• Avrupa Birliği’nin harmonize bir format olan FOP (Front of Package – tüketicilerin daha sağlıklı tercihler yapmasını teşvik etmek amacıyla besinin profili hakkında özlü ve anlaşılır bilgiler sağlayan etiketleme modeli) modelini, İngiltere ve Fransa’nın ise ulusal düzeydeki etiketleme düzenlemeleri kabul etmesi ve benimsemesi, hükümet desteğinin projelerin kredibilitesinde ne kadar önemli olduğunu da gösterirken bir yandan uluslararası ticareti nasıl etkileyebileceği sorusunu da gündeme getiriyor.

• Besin etiketleme politikaları, tüketicilerin farklı etiketleme uygulamaları konusunda algı ve davranışlarını dikkate almalıdır ancak temel soru bu politikaların besin seçimi ve diyetleri nasıl etkileyeceğidir. Raporun tüketici araştırması bölümü, algı ve davranışların, ülkeden ülkeye ve tüketici grupları arasında değiştiğini de bildiriyor. FOP modeline yönelik araştırmaların çoğu Avrupa, Kuzey ve Güney Amerika, Avustralya ve Yeni Zelanda'da gerçekleştirilmiş. Bunun yanı sıra yerel tüketici tutumlarını daha iyi anlamak için diğer bölgelerde çalışmalara da ihtiyaç vardır.

• Besin etiketleri tartışmasında, tüketici tercihlerini nelerin etkilediğinden çok tüketicilerin neyi sevdiği ile ilgili yorumlar daha fazla olmuştur. Bazı araştırmalar, etiketlerde besin değeri/kalitesinin veya sağlık logolarının yer almasının tüketicilerin tercih ve satın alma davranışlarını önemli düzeyde etkilediğini göstermiştir. Bu veriler, farklı etiketleme uygulamalarının tüketicilerin daha sağlıklı seçimler yapmasına yardımcı olmada eşit derecede etkili olabileceğini gösteren Avrupa ve Avustralya'daki tüketici çalışmaları ile de desteklenmektedir, ancak kısa vadede satın alma kararları üzerine nasıl etkileri olduğu belirsizdir.

Hangi konularda daha fazla bilgiye ihtiyaç var?

• Tüketiciler, ambalajlarda yer alan beslenme bilgi/beyanları sayesinde uzun vadede daha sağlıklı tercihler yapıyorlar mı?

Tüketicilerin sağlıklı beslenme alışkanlıkları geliştirmelerine yardımcı olmak için besin etiketleme düzenlemeleri nasıl standartlaştırılmalı? Avrupa FLABEL (Food Labeling to Advance Better Education for Life), EUFIC ve The Surrey Food Consumer Behaviour and Health Research Centre ve Australian Heart Foundation kuruluşlarının araştırmaları, farklı etiketleme düzenlemelerinin tüketicilerin sağlıklı seçimler yapmasına eşit derecede etkili olabileceğini gösterirken, standartlaştırılmış besin etiketlerinin zorunlu olması gerektiğini savunan gruplar da mevcuttur.

Ambalajlı gıdaların dışında kalan besinlerin etiketlemesi faydalı mıdır? Menü etiketleme tartışması ABD’den, Kanada, İngiltere, İrlanda, Avustralya ve Asya'ya da taşındı. Menü etiketleme araştırmaları son yıllarda çoğalsa da, başlıca Avrupa, Kuzey Amerika ve Avustralya ülkelerinin gündemi ile sınırlı kalmıştır.

Yeni teknolojiler sağlıklı seçimleri teşvik etmek için en iyi nasıl kullanılabilir? Araştırmalara göre, tüketicilerin online alışverişlerde bilgileri kontrol etme eğilimi mağazadakinden daha azdır.

Kaynaklar

• EUFIC, Global uptade on nutrition labelling (The 2018 edition). https://www.eufic.org/en/healthy-living/article/global-update-on-nutrition-labelling
• https://www.eufic.org/images/uploads/healthy-living/Executive-Summary-GUNL-2018-V2.pdf

Sabri Ülker Vakfı